“Ze reageert ineens zo fel.”
“Alles wat ik zeg is verkeerd.”
“Ze trekt zich terug op haar kamer.”
“Ze vertelt me bijna niets meer.”
Herkenbaar? Dan ben je zeker niet de enige. Veel ouders schrikken als hun dochter ineens verandert zodra de puberteit begint. Het vrolijke meisje dat alles vertelde, lijkt ineens afstandelijk, prikkelbaar of emotioneel.
Toch hoort dit grotendeels bij een gezonde ontwikkeling. Je dochter is bezig om los te komen van jou als ouder en haar eigen identiteit te ontdekken. Dat kan soms botsen.
Waarom verandert een puber zo?
Tijdens de puberteit gebeurt er ontzettend veel in de hersenen. Het emotionele deel ontwikkelt zich sneller dan het deel waarmee we plannen, impulsen remmen en emoties reguleren.
Daardoor kan je dochter:
- sneller boos worden;
- heftiger reageren;
- impulsieve keuzes maken;
- meer behoefte hebben aan zelfstandigheid;
- zich terugtrekken;
- zich onzeker voelen terwijl ze dat niet laat merken.
Bij gevoelige meiden komen daar vaak nog een vol hoofd, perfectionisme en gevoeligheid voor prikkels bovenop.
De koets: een beeld dat ouders vaak helpt
In mijn praktijk gebruik ik vaak het beeld van een koets.
Toen jouw dochter klein was, zat jij als ouder op de bok. Jij bepaalde de route en nam de beslissingen.
Rond de leeftijd van negen jaar wil je kind steeds vaker mee sturen.
En in de puberteit wil jouw dochter zelf de teugels vasthouden.
Jij mag nog wel meerijden, maar niet meer voortdurend vertellen welke kant ze op moet.
Dat betekent niet dat je niets meer te zeggen hebt. Integendeel. Jij blijft de veilige volwassene die grenzen stelt, maar wel steeds meer ruimte geeft om zelf te oefenen.
8 tips om beter met pubergedrag om te gaan
1. Luister eerst, los later op
Veel ouders schieten direct in de oplossing.
Pubers willen meestal eerst gehoord worden.
Vraag bijvoorbeeld:
- Hoe was dat voor jou?
- Wat maakte dat zo lastig?
- Wil je dat ik alleen luister of wil je ook advies?
Dat laatste voorkomt veel irritatie.
2. Kies je momenten
Een gesprek voeren terwijl je dochter net uit school komt of midden in een ruzie zit, werkt vaak niet.
De mooiste gesprekken ontstaan vaak:
- tijdens een autorit;
- tijdens een wandeling;
- tijdens het koken;
- vlak voor het slapengaan.
Naast elkaar praten voelt vaak veiliger dan tegenover elkaar.
3. Stel duidelijke grenzen
Pubers hebben ruimte nodig.
Maar juist ook duidelijke kaders.
Maak afspraken over bijvoorbeeld:
- schermtijd;
- uitgaan;
- huiswerk;
- thuiskomen;
- respectvol communiceren.
Leg kort uit waarom een grens er is en voorkom eindeloze discussies.
4. Laat natuurlijke gevolgen hun werk doen
Je hoeft niet alles op te lossen.
Vergeten gymspullen? Dan is dat vervelend.
Huiswerk niet gemaakt? Dan volgt daar een consequentie op school uit.
Juist daardoor leren pubers verantwoordelijkheid nemen.
5. Gebruik humor
Humor haalt spanning uit een situatie.
Niet door je dochter uit te lachen, maar door samen even te relativeren.
Dat voorkomt dat kleine irritaties grote ruzies worden.
6. Blijf investeren in jullie band
Ook al lijkt het soms alsof jouw dochter liever alleen is…
Ze heeft jou nog steeds nodig.
Blijf samen leuke dingen doen:
- samen wandelen;
- een serie kijken;
- winkelen;
- samen koken;
- een ijsje halen.
Juist zonder moeilijke gesprekken groeit de verbinding.
7. Accepteer dat je niet alles meer weet
Dat is misschien wel de lastigste.
Je dochter vertelt niet meer alles.
Dat betekent niet automatisch dat het slecht gaat.
Loslaten hoort bij deze leeftijd.
8. Kijk achter het gedrag
Boos gedrag is niet altijd boosheid.
Soms zit eronder:
- onzekerheid;
- faalangst;
- overprikkeling;
- verdriet;
- stress;
- sociale druk.
Wanneer je nieuwsgierig blijft naar wat er onder het gedrag zit, ontstaat er vaak weer verbinding.
Heeft jouw kind moeite met plannen en organiseren? Lees dan de blog eens over de executieve functies.
Wanneer is pubergedrag niet meer ‘normaal’?
Iedere puber moppert weleens.
Maar merk je langere tijd:
- veel somberheid;
- paniekaanvallen;
- voortdurend piekeren;
- extreem perfectionisme;
- terugtrekken uit sociale contacten;
- slaapproblemen;
- voortdurend ruzie thuis;
dan kan het fijn zijn om samen eens mee te kijken.
Soms zit er achter het gedrag meer dan alleen de puberteit.
Veelgestelde vragen
Is het normaal dat mijn puber zich afsluit?
Ja. Veel pubers hebben behoefte aan meer privacy. Dat hoort bij het ontwikkelen van een eigen identiteit.
Waarom reageert mijn dochter thuis veel heftiger dan op school?
Thuis voelt veilig. Juist daar durven veel gevoelige meiden hun spanning los te laten.
Mijn dochter wil nergens over praten. Wat nu?
Blijf beschikbaar zonder te pushen. Vaak openen pubers zich juist tijdens gewone momenten waarop de aandacht niet volledig op hen gericht is.
Wanneer schakel ik een kindercoach in?
Wanneer jouw dochter langere tijd vastloopt door onzekerheid, angst, emoties, een vol hoofd of problemen op school of in vriendschappen kan coaching helpend zijn.
Je hoeft het niet alleen te doen
De puberteit is een periode vol veranderingen. Soms verloopt die redelijk soepel, soms is het zoeken naar een nieuwe balans binnen jullie gezin.
In mijn praktijk begeleid ik regelmatig gevoelige meiden van 12 tot 18 jaar die worstelen met onzekerheid, emoties, een vol hoofd of de druk van school en sociale contacten. Ook ouders kunnen praktische handvatten krijgen om hun dochter beter te begrijpen en te ondersteunen. Lees hier meer over een coachtraject voor meiden van 12-18 jaar.
Wil je even sparren of ik wat voor jullie kan betekenen? Neem gerust even vrijblijvend contact op.