Waarom twee kinderen dezelfde situatie totaal anders beleven.
Tijdens een WK-voetbalwedstrijd tussen Noorwegen en England zag ik iets dat eigenlijk alles zegt over prikkelverwerking.
Noorwegen scoorde. Het stadion ontplofte. Duizenden mensen sprongen op, schreeuwden van blijdschap, vlaggen gingen de lucht in, muziek klonk uit de speakers en overal ontstond een enorme explosie van geluid en emoties. De camera zoomde in op twee kinderen die naast elkaar zaten. Beiden droegen het shirt van de scorende ploeg. Het eerste kind sprong juichend op. Armen in de lucht. Een grote glimlach. Helemaal opgaand in het moment. Het meisje ernaast reageerde totaal anders. Ze glimlachte voorzichtig, maar zat ineengedoken op haar stoel. Haar handen stevig tegen haar oren gedrukt. Alsof haar lichaam even bescherming zocht tegen alles wat er om haar heen gebeurde. En ineens dacht ik:
Wat een prachtig voorbeeld van hoe verschillend kinderen dezelfde situatie kunnen beleven.
Niet omdat het ene kind zich aanstelde. Niet omdat het andere kind stoerder was. Maar omdat hun zenuwstelsel informatie anders verwerkt.
De gebeurtenis is hetzelfde. De verwerking niet.
Dat is iets wat ik ouders vaak probeer uit te leggen. We kijken als volwassenen vaak naar wat er gebeurt. Maar minstens zo belangrijk is wat er binnenin een kind gebeurt. Voor het eerste kind voelde het doelpunt waarschijnlijk als één groot feest. Voor het tweede kind was het ook leuk dat haar favoriete ploeg scoorde. Alleen kwamen tegelijkertijd duizenden andere prikkels binnen. Het harde gejuich. De muziek. Mensen die opsprongen. Beweging overal om haar heen. De spanning. De emoties van duizenden supporters. Haar brein moest al die informatie tegelijkertijd verwerken. En dan is het helemaal niet gek dat haar eerste reactie was om haar oren af te schermen.
Prikkelverwerking zegt niets over karakter
Veel ouders denken bij zo’n reactie al snel: “Ze is gewoon verlegen.” “Ze moet wat harder worden.” “Ze moet eraan wennen.” Maar zo simpel is het meestal niet. Sommige kinderen verwerken prikkels nu eenmaal intensiever dan andere kinderen. Hun hersenen registreren meer details. Geluiden komen harder binnen. Drukte kost meer energie. Emoties van anderen worden sneller opgepikt. Dat is geen fout. Dat is een andere manier van informatie verwerken.
Het mooie is…
Dat meisje genoot waarschijnlijk ook van de wedstrijd. Alleen op haar eigen manier. Dat zie ik ook terug in mijn praktijk. Een meisje dat na school direct naar haar kamer gaat, hoeft school helemaal niet vervelend te vinden. Een kind dat een verjaardag vroeg wil verlaten, kan het feestje juist ontzettend leuk hebben gevonden. Een meisje dat tijdens de musical haar handen op haar oren doet, hoeft niet bang te zijn. Ze beschermt simpelweg haar zenuwstelsel tegen de hoeveelheid prikkels die tegelijkertijd binnenkomen.
Dat verschil is belangrijk. Want als je begrijpt waarom jouw dochter reageert zoals ze reageert, verandert ook hoe je haar kunt helpen.
Wat heeft een kind dan nodig?
Niet altijd minder prikkels. Maar wel ouders die begrijpen wat er gebeurt. Soms helpt een rustige plek. Soms een koptelefoon. Soms even ontprikkelen voordat de volgende activiteit begint. Soms leren herkennen wanneer de ‘prikkelemmer’ vol begint te raken. En soms ontdekken we tijdens een coachtraject dat er eigenlijk iets anders speelt, zoals spanning, faalangst of een overbelast zenuwstelsel. Ook dát kan ervoor zorgen dat kinderen tijdelijk gevoeliger reageren op prikkels.
Daarom kijk ik in mijn praktijk nooit alleen naar het gedrag. Ik wil begrijpen wat eronder zit.
Achter gedrag zit altijd een verhaal
Dat voetbalfragment duurde misschien tien seconden. Maar het liet prachtig zien waar ik iedere week met ouders over in gesprek ben. Twee kinderen. Dezelfde gebeurtenis. Een totaal andere beleving. En geen van beiden deed het verkeerd. Want kinderen verschillen. Niet alleen in karakter. Maar ook in hoe hun brein, prikkelfilter en zenuwstelsel de wereld verwerken. En juist als we dat begrijpen, kunnen we kinderen geven wat ze echt nodig hebben. Want uiteindelijk gaat het er niet om dat ieder kind hetzelfde reageert.
Het gaat erom dat ieder kind zich veilig genoeg voelt om op haar eigen manier te mogen reageren.
Wil je graag meer lezen over de verschillende manieren van prikkels verwerken? Over hun voor- en nadelen. In deze BLOG leg ik daar alles over uit. En wellicht herken jij jouw dochter in één van de prikkeltypes.
Wil je graag meer weten hoe jouw dochter weer kan ontprikkelen? Daar vertel ik je in deze blog meer over.