Mama, wil jij mee naar binnen?”
Sommige kinderen vinden het spannend om alleen een winkel binnen te lopen. Anderen durven niet alleen naar boven, zijn bang voor honden, spreken niet in de klas of vinden het spannend om nieuwe situaties aan te gaan.
Angst is een heel normale emotie. Sterker nog: angst beschermt ons wanneer er echt gevaar dreigt.
Maar soms slaat ons brein alarm terwijl er eigenlijk geen echt gevaar is. Dan kan angst een kind behoorlijk in de weg gaan zitten.
Angst begint vaak met een gedachte
Veel kinderen denken dat ze bang worden door een situatie. Maar eigenlijk zit er vaak nog iets tussen.
Een gedachte.
Binnen de cognitieve gedragstherapie gebruiken we daarvoor het GGGGG-schema:
- Gebeurtenis – Wat gebeurt er?
- Gedachte – Wat denk je?
- Gevoel – Wat voel je?
- Gedrag – Wat doe je?
- Gevolg – Wat gebeurt er daarna?
Juist die gedachte bepaalt vaak hoe groot de angst wordt.
Een voorbeeld
Stel dat een meisje alleen een supermarkt in moet. De gebeurtenis is voor iedereen hetzelfde. Maar de gedachten kunnen heel verschillend zijn.
Het ene kind denkt:
“Leuk, dan haal ik even snel iets.”
Het andere kind denkt:
“Straks raak ik de weg kwijt.”
“Wat als iemand iets aan mij vraagt?”
“Ik durf dat helemaal niet.”
Die gedachten zorgen ervoor dat haar lichaam stress ervaart.
Ze voelt spanning. Haar hart gaat sneller kloppen. En uiteindelijk durft ze misschien helemaal niet meer naar binnen.
Van belemmerende naar helpende gedachten
Tijdens coachsessies onderzoeken we daarom eerst:
Welke gedachte maakt jouw angst zo groot?
Daarna kijken we of die gedachte helemaal klopt.
En of we deze kunnen vervangen door een helpende gedachte.
Bijvoorbeeld:
❌ Ik kan dit niet.
➡️ Ik vind het spannend, maar ik kan het wel proberen.
❌ Straks gaat het mis.
➡️ Misschien gaat het juist goed.
❌ Ik moet perfect zijn.
➡️ Ik hoef alleen mijn best te doen.
Dat lijkt misschien een klein verschil.
Maar voor een kinderbrein maakt het een wereld van verschil.
Daarna komt het oefenen
Nieuwe gedachten alleen zijn vaak niet voldoende. Een kind moet ook ervaren dat het echt lukt.
Dat noemen we exposure.
Stap voor stap oefenen met datgene wat spannend is.
Laatst begeleidde ik een meisje dat het heel spannend vond om alleen een supermarkt binnen te gaan. We maakten vooraf helpende gedachten. We oefenden rustig haar ademhaling.
En daarna gingen we stap voor stap aan de slag.
Eerst liep ze alleen naar binnen om haar favoriete chocoladereep te pakken. Daarna zocht ze zelfstandig een product waarvan ze niet wist waar het lag. Als laatste oefende ze met iets vragen aan een medewerker.
Na iedere stap groeide haar zelfvertrouwen.
Niet omdat de supermarkt veranderde. Maar omdat haar vertrouwen in zichzelf groeide.
Waarom werkt dit?
Ons brein leert door ervaring.
Wanneer een kind steeds merkt:
“Ik dacht dat het mis zou gaan… maar het ging eigenlijk best goed.”
dan gaat het alarm in het brein steeds zachter af.
De angst dooft langzaam uit. Niet in één keer. Maar wel stap voor stap.
Wat kun je als ouder doen?
Wanneer jouw kind angstig is:
- luister eerst naar de angst zonder deze weg te praten;
- onderzoek samen welke gedachte erachter zit;
- help je kind een helpende gedachte te bedenken;
- oefen in kleine stapjes;
- vier iedere kleine overwinning.
Want moed betekent niet dat je nergens bang voor bent.
Moed betekent dat je iets doet, ondanks dat je het spannend vindt.
In mijn praktijk
In mijn praktijk help ik regelmatig kinderen die last hebben van angsten. We onderzoeken samen welke gedachten de angst voeden en vervangen deze door helpende gedachten.
Daarna oefenen we stap voor stap in de praktijk en thuis. Zo ontdekken kinderen dat ze veel sterker zijn dan hun angst hen laat geloven.
En juist die succeservaringen zorgen ervoor dat het zelfvertrouwen groeit.
Ook de Matrix-methode is effectief bij angsten. ik kijk per kind wat passend is bij de hulpvraag en de persoon. Maatwerk dus.
Lees meer over de coachtrajecten voor meisjes 7-12 jaar en meiden 12-18 jaar.
Veelgestelde vragen
Hoe help ik mijn kind met angstige gedachten?
Neem de angst serieus en onderzoek samen welke gedachte erachter zit. Help je kind vervolgens een helpende gedachte te formuleren en oefen in kleine, haalbare stapjes.
Wat is het GGGGG-schema?
Het GGGGG-schema laat zien hoe een gebeurtenis, gedachte, gevoel, gedrag en gevolg met elkaar samenhangen. Het helpt kinderen begrijpen waarom gedachten zoveel invloed hebben op emoties.
Wat is exposure?
Exposure betekent dat een kind stap voor stap oefent met een spannende situatie. Door positieve ervaringen op te doen, neemt de angst meestal geleidelijk af.
Moet ik mijn kind beschermen tegen spannende situaties?
Beschermen is soms nodig, maar blijvend vermijden houdt angst vaak juist in stand. Kleine stapjes oefenen, met voldoende steun, helpt een kind meestal verder.
Wanneer is coaching helpend?
Wanneer angst het dagelijks leven belemmert, bijvoorbeeld bij school, sociale situaties, slapen of nieuwe activiteiten, kan coaching helpen om weer vertrouwen op te bouwen.