Waarom complimenten alleen soms niet genoeg zijn (en hoe je jouw kind echt helpt groeien)
“Wat ben jij slim!”
“Wat heb je dat mooi gedaan!”
“Goed zo!”
We geven onze kinderen dagelijks complimenten. En dat doen we natuurlijk met de allerbeste bedoelingen. Toch zie ik in mijn praktijk regelmatig gevoelige meiden die juist onzeker worden van complimenten.
Hoe kan dat? Omdat niet ieder compliment hetzelfde effect heeft. Sommige complimenten geven een kind vertrouwen.
Andere complimenten zorgen, zonder dat we het doorhebben, juist voor meer prestatiedruk.
Waarom complimenten zo belangrijk zijn
Een compliment laat een kind voelen:
“Ik word gezien.”
Dat is ontzettend waardevol. Kinderen groeien van positieve aandacht. Maar waar je een compliment over geeft, maakt een wereld van verschil.
Wanneer een compliment juist druk kan geven
Stel dat je dochter thuiskomt met een mooie tekening.
Je zegt: “Jij bent altijd zo creatief!”
Ze glimlacht. Maar de volgende keer denkt ze misschien: “Dan moet mijn volgende tekening ook mooi zijn.” Of: “Wat als hij deze keer niet mooi wordt?”
Het compliment gaat dan niet meer over het plezier van tekenen. Het gaat over het moeten waarmaken van een label. Dat kan onzekerheid of perfectionisme versterken.
Complimenteer liever de inzet dan het resultaat
Onderzoek laat al jarenlang zien dat kinderen groeien wanneer we hun inspanning, doorzettingsvermogen en leerproces benoemen.
In plaats van:
❌ “Wat ben jij slim.”
zeg je bijvoorbeeld:
✅ “Ik zag dat je bleef doorzetten, ook toen het lastig werd.”
In plaats van:
❌ “Wat heb jij een mooie tekening gemaakt.”
zeg je:
✅ “Ik zie hoeveel aandacht je eraan hebt besteed.”
Of:
✅ “Je hebt echt verschillende ideeën uitgeprobeerd.”
Zo leert een kind:
“Ik groei door te oefenen.”
En niet:
“Ik moet altijd slim of perfect zijn.”
Complimenten die helpen heten groeicomplimenten
Hieronder staan groeicomplimenten die het zelfvertrouwen versterken.
Complimenten over inzet
- “Wat heb jij hard gewerkt.”
- “Je hebt niet opgegeven.”
- “Ik zag dat je bleef oefenen.”
Complimenten over moed
- “Wat knap dat je het toch hebt geprobeerd.”
- “Je vond het spannend en je deed het toch.”
Complimenten over groei
- “Vorige keer vond je dit nog lastig. Kijk eens hoe goed het nu gaat.”
Complimenten over keuzes
- “Je hebt zelf een goede oplossing bedacht.”
- “Wat fijn dat je om hulp vroeg.”
Complimenten over eigenschappen die een kind zelf kan beïnvloeden
- behulpzaamheid
- doorzettingsvermogen
- creativiteit
- vriendelijkheid
- nieuwsgierigheid
Complimenten die soms minder helpend zijn
Dat betekent niet dat je deze nooit meer mag zeggen.
Maar probeer ze niet steeds te gebruiken.
❌ “Wat ben jij slim.”
❌ “Jij bent altijd zo lief.”
❌ “Jij bent de beste.”
❌ “Wat ben jij knap.”
❌ “Jij kunt alles.”
Waarom?
Omdat kinderen zich gaan identificeren met die labels. En labels kunnen druk geven.
Een compliment hoeft niet altijd een compliment te zijn
Soms is beschrijven nog krachtiger.
Bijvoorbeeld:
“Ik zie dat je wel vijf keer opnieuw bent begonnen.”
“Je bleef rustig, ook toen het even tegenzat.”
“Je keek eerst goed hoe je het wilde aanpakken.”
Je vertelt dan alleen wat je ziet. Dat helpt kinderen om zelf trots te worden. En dat is uiteindelijk veel krachtiger dan afhankelijk worden van complimenten van anderen.
Maar… geef vooral wel complimenten!
Misschien denk je nu: “Doe ik het dan al die tijd verkeerd?”
Nee. Zeker niet. Kinderen hebben complimenten nodig. Alleen mogen we iets bewuster kiezen waar we een compliment over geven. Zo bouwen we stap voor stap aan iets veel meer waardevols dan een mooi rapport. Namelijk aan een kind dat durft te proberen. Dat fouten durft te maken. En dat weet: “Ik ben goed genoeg, ook als iets niet meteen lukt.”
Herken je jouw dochter hierin?
Sommige gevoelige meiden leggen de lat ontzettend hoog. Ze willen alles perfect doen, zijn bang om fouten te maken of raken onzeker wanneer iets niet meteen lukt. Tijdens mijn coachtrajecten werken we aan een stevig zelfvertrouwen, helpende gedachten en het ontdekken dat groeien belangrijker is dan presteren. Want juist wanneer kinderen ervaren dat fouten maken mag, ontstaat er ruimte om te leren én te genieten.
Wil je meer weten over faalangst en perfectionisme. In deze blog leg ik je de verschillen uit en ook hoe jij jouw kind hierbij kunt helpen.
Meer weten over het leerproces van kinderen? Dat wordt in deze blog mooi uitgelegd. Je begrijpt dan ook beter waar je complimenten op kunt geven.
Veelgestelde vragen
Kun je een kind te veel complimenten geven?
Niet zozeer te veel, maar wel op een manier die veel nadruk legt op presteren. Complimenten over inzet, moed en groei zijn vaak krachtiger dan complimenten over talent of resultaat.
Waarom werkt een compliment over inzet beter?
Een kind ontdekt dat ontwikkeling mogelijk is. Het leert dat oefenen, doorzetten en fouten maken onderdeel zijn van leren.
Mijn dochter gelooft complimenten niet. Hoe kan dat?
Kinderen met weinig zelfvertrouwen of perfectionisme hebben vaak een sterke innerlijke criticus. Daardoor komen complimenten soms minder goed binnen. Juist dan helpt het om heel concreet te benoemen wat je ziet.
Wat is het mooiste compliment dat je een kind kunt geven?
Een compliment dat laat merken: “Ik zie hoeveel moeite je hebt gedaan.” Daarmee geef je vertrouwen zonder druk op het resultaat te leggen.