Ken je dat? Je dochter zit aan tafel met haar huiswerk. Ze gumt haar antwoord voor de tiende keer uit en zucht:
“Laat maar… ik kan dit toch niet.”
Of ze barst in tranen uit omdat haar knutselwerkje “niet mooi genoeg” is.
Misschien stelt ze een spreekbeurt steeds uit. Of wil ze liever helemaal niet meedoen aan een wedstrijd, omdat ze bang is om te verliezen.
Als ouder voel je dat er iets speelt. Maar wat is het precies? Is ze onzeker? Legt ze de lat te hoog? Of heeft ze last van faalangst of perfectionisme?
In mijn praktijk zie ik het regelmatig: gevoelige meiden die vastlopen doordat ze bang zijn om fouten te maken. Ze willen het zo graag goed doen, dat het plezier langzaam verdwijnt. En juist omdat deze kinderen zo gevoelig zijn, kunnen ze zichzelf flink in de weg zitten.
Wat is faalangst?
Faalangst is de angst om fouten te maken of niet goed genoeg te zijn.
Een kind met faalangst is vaak niet bang voor de taak zelf, maar voor wat er gebeurt als het niet lukt.
Ze denken bijvoorbeeld:
- “Wat als ik het fout doe?”
- “Iedereen zal me uitlachen.”
- “Ik ben dom als ik het niet meteen snap.”
Daardoor gaan ze spannende situaties liever uit de weg. Ze stellen taken uit, blokkeren tijdens een toets of durven geen antwoord te geven in de klas.
Niet omdat ze het niet kunnen. Maar omdat ze zo graag willen dat het goed gaat.
Wat is perfectionisme?
Perfectionisme lijkt op het eerste gezicht juist iets positiefs. Je dochter werkt hard, doet ontzettend haar best en wil alles netjes maken. Maar wanneer de lat steeds hoger komt te liggen, kan perfectionisme juist veel stress geven.
Kinderen denken dan:
- “Het moet perfect zijn.”
- “Goed genoeg bestaat niet.”
- “Ik mag geen fouten maken.”
Ze blijven eindeloos verbeteren, beginnen soms helemaal niet of zijn zelfs na een prachtig resultaat nog teleurgesteld.
Wat is het verschil tussen faalangst en perfectionisme?
Faalangst en perfectionisme lijken veel op elkaar en gaan vaak hand in hand. Het verschil is dat een kind met faalangst vooral bang is om fouten te maken. Een kind met perfectionisme probeert fouten juist koste wat kost te voorkomen.
Allebei komen ze vaak voort uit dezelfde overtuiging:
“Ik ben pas goed genoeg als ik het perfect doe.”
Waarom gevoelige kinderen hier extra gevoelig voor zijn
Gevoelige kinderen verwerken ervaringen vaak dieper. Ze voelen sfeer haarfijn aan, zijn betrokken en willen het graag goed doen. Dat zijn prachtige eigenschappen. Maar hierdoor kunnen opmerkingen, teleurstellingen of fouten ook veel harder binnenkomen.
Daarnaast zie ik in mijn praktijk vaak dat het zenuwstelsel van gevoelige kinderen langer “aan” blijft staan na spannende situaties. Daardoor blijven gedachten als “Had ik het wel goed gedaan?” of “Wat zullen anderen ervan vinden?” veel langer rondgaan.
Juist daardoor kunnen faalangst en perfectionisme zich langzaam ontwikkelen.
Hoe herken je faalangst of perfectionisme?
Misschien herken je jouw dochter in één of meer van deze signalen:
- Jouw dochter stelt taken steeds uit.
- Ze controleert haar werk eindeloos.
- Of ze wil niet meedoen aan nieuwe activiteiten.
- Misschien wordt ze boos of verdrietig bij kleine foutjes.
- Heeft ze buikpijn voor een toets of spreekbeurt.
- Ze vraagt voortdurend bevestiging.
- Of is nooit tevreden over haar eigen prestaties.
- Ze geeft snel op als iets niet meteen lukt.
Soms lijkt een kind lui of ongemotiveerd. Maar onder dat gedrag zit vaak juist veel spanning. Dan is het een houding die faalangst of perfectionisme verbloemd. Kijk dus altijd verder dan allen het gedrag.
Wat speelt er onder de oppervlakte?
Onder al dat gedrag zit vaak een kritisch stemmetje.
Een stem die zegt:
“Je moet het goed doen.”
“Je mag geen fouten maken.”
“Anders ben je niet goed genoeg.”
Kinderen geloven die stem vaak zonder erbij stil te staan. Gelukkig kun je leren om dat stemmetje minder hard te laten klinken.
Hoe kun je jouw dochter helpen?
Gelukkig kun je als ouder veel betekenen.
✔ Benoem vooral de inzet in plaats van het resultaat. In deze blog leg ik je uit hoe je dat kunt doen.
✔ Laat zien dat fouten maken normaal is.
✔ Geef zelf het goede voorbeeld door mild te zijn voor jezelf.
✔ Help je dochter om stap voor stap nieuwe uitdagingen aan te gaan.
✔ Blijf nieuwsgierig naar wat er onder haar gedrag schuilgaat.
Soms is dat al genoeg. En soms heeft een kind wat extra ondersteuning nodig.
Hoe help ik kinderen met faalangst of perfectionisme?
In mijn praktijk help ik gevoelige meiden om weer vertrouwen te krijgen in zichzelf. Samen ontdekken we dat fouten maken niet betekent dat je faalt.
Sterker nog… Juist van fouten leer je groeien.
We werken onder andere aan:
- meer zelfvertrouwen;
- helpende gedachten;
- omgaan met fouten;
- ontspanning;
- zelfcompassie;
- de lat verlagen;
- weer durven proberen.
Met speelse werkvormen, creatieve opdrachten en gesprekken bouwen we stap voor stap aan een stevig fundament. Zodat jouw dochter weer met plezier nieuwe dingen durft te proberen. Niet omdat alles perfect moet. Maar omdat ze ontdekt dat ze goed genoeg is zoals ze is. De leerkuil is een mooi voorbeeld om een leerproces inzichtelijk te maken en dat fouten maken juist nodig is om te leren.
Herken je jouw dochter hierin?
Een beetje faalangst of perfectionisme is heel normaal. Maar wanneer jouw dochter zichzelf hierdoor steeds vaker tegenhoudt, niet meer durft te genieten of voortdurend gespannen is, hoeft ze daar niet alleen mee rond te lopen. Samen kijken we wat zij nodig heeft om weer met meer rust, zelfvertrouwen en plezier in het leven te staan. Je bent van harte welkom voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Neem gerust even contact op.
Wil je meer weten over de Bikkeltraining 4-6 jaar, klik hier.
Of wil je meer weten over coaching 7-12 jaar, klik hier.
Meer weten over een coachtraject voor meiden van 12-18 jaar, klik hier.
Veelgestelde vragen over faalangst en perfectionisme
Wat is het verschil tussen faalangst en perfectionisme?
Faalangst is de angst om fouten te maken. Perfectionisme is de drang om alles perfect te willen doen. Vaak versterken deze twee elkaar.
Kan een kind zowel faalangst als perfectionisme hebben?
Ja. Dat zie ik regelmatig in mijn praktijk. Juist gevoelige kinderen willen het vaak heel graag goed doen én zijn bang om fouten te maken.
Gaat faalangst vanzelf over?
Soms neemt het af naarmate een kind ouder wordt. Maar wanneer een kind steeds meer situaties gaat vermijden of veel spanning ervaart, is begeleiding vaak helpend.
Hoe kan ik mijn dochter thuis helpen?
Geef complimenten over haar inzet, laat zien dat fouten maken erbij hoort en help haar stap voor stap nieuwe uitdagingen aan te gaan.