Iedere ouder kent het wel.
Je dochter vergeet haar gymtas. Ze begint pas aan haar huiswerk als jij haar drie keer hebt herinnerd. Haar kamer is één grote chaos en zodra er iets onverwachts gebeurt, raakt ze volledig van slag.
Misschien vraag je jezelf wel eens af:
“Waarom lukt dit andere kinderen wél?”
Het antwoord ligt lang niet altijd in motivatie of luiheid. Vaak spelen de executieve functies een belangrijke rol.
Wat zijn executieve functies eigenlijk?
Executieve functies kun je zien als de ‘regelaars’ van de hersenen.
Ze helpen kinderen om:
- plannen te maken;
- overzicht te houden;
- emoties te reguleren;
- impulsen te remmen;
- flexibel te schakelen;
- taken af te maken.
Deze vaardigheden ontwikkelen zich stap voor stap. Het ene kind loopt hierin voor, het andere wat achter. Dat is heel normaal.
Hoe herken je zwakke executieve functies?
Misschien herken je jouw dochter in één of meer van deze situaties:
- Ze vergeet voortdurend spullen.
- Ze weet niet waar ze moet beginnen.
- Ze raakt snel afgeleid.
- Ze stelt alles uit.
- Ze raakt in paniek als plannen veranderen.
- Ze ontploft als iets niet lukt.
- Ze kan moeilijk overzicht houden.
- Ze vergeet afspraken.
- Ze begint enthousiast, maar maakt niets af.
- Ze heeft veel hulp nodig bij huiswerk.
Dat betekent niet dat er iets mis is met je dochter.
Haar brein heeft simpelweg nog ondersteuning nodig.
Waarom zie ik dit zo vaak bij gevoelige meiden?
Gevoelige meiden denken diep na.
Ze willen het graag goed doen.
Ze zijn vaak perfectionistisch.
Hun hoofd zit vol gedachten.
Daardoor kost plannen, keuzes maken en schakelen nóg meer energie.
Veel ouders denken daarom dat hun dochter ongemotiveerd is.
Maar vaak is ze juist overbelast.
Ze wil wel.
Alleen lukt het nog niet.
Welke executieve functies zijn er?
Er zijn verschillende executieve functies.
De belangrijkste zijn:
Werkgeheugen
Informatie tijdelijk onthouden.
Bijvoorbeeld meerdere opdrachten achter elkaar uitvoeren.
Plannen en organiseren
Weten waar je begint.
Overzicht houden.
Taken verdelen.
Emotieregulatie
Boosheid of teleurstelling leren reguleren. In deze blog vertel ik je daar meer over inclusief tips.
Inhibitie (impulscontrole)
Niet direct reageren.
Even nadenken voordat je iets doet.
Cognitieve flexibiliteit
Kunnen schakelen als iets anders loopt dan verwacht.
Juist deze laatste zie ik regelmatig terug bij gevoelige meiden.
Hoe kun je als ouder helpen?
Executieve functies leer je niet door vaak genoeg te zeggen:
“Je moet gewoon beter plannen.”
Kinderen leren dit vooral door oefenen.
Je kunt helpen door:
- samen een planning te maken;
- grote taken op te delen in kleine stapjes;
- vaste routines te gebruiken;
- visuele hulpmiddelen te gebruiken;
- niet alles over te nemen, maar wel samen voor te doen;
- veel succeservaringen te creëren;
- Geef groeicomplimenten als je ziet dat jouw dochter zich inzet.
Goed nieuws
Executieve functies zijn trainbaar.
De hersenen blijven zich ontwikkelen tot ver in de jongvolwassen leeftijd.
Met de juiste begeleiding leren kinderen steeds beter plannen, organiseren, schakelen en omgaan met hun emoties.
Dat geeft rust.
Meer zelfvertrouwen.
En minder strijd thuis.
Hulp nodig?
In mijn coachtrajecten voor meiden van 7-12 jaar en 12-18 jaar besteden we regelmatig aandacht aan executieve functies.
Daarnaast krijgen ouders van meiden 7-12 jaar toegang tot een uitgebreide online oudermodules waarin ik uitleg hoe je jouw dochter thuis kunt ondersteunen, zonder alles van haar over te nemen.
Neem gerust even vrijblijvend contact op.
Veelgestelde vragen
Wat zijn executieve functies bij kinderen?
Executieve functies zijn vaardigheden waarmee kinderen leren plannen, organiseren, emoties reguleren, impulsen beheersen en overzicht houden.
Vanaf welke leeftijd ontwikkelen executieve functies?
De ontwikkeling begint al op jonge leeftijd, maar loopt door tot ongeveer het 25e levensjaar. Het is dus normaal dat kinderen hierin nog volop leren.
Heeft hooggevoeligheid invloed op executieve functies?
Niet direct. Wel zie ik dat gevoelige kinderen vaak meer prikkels verwerken en daardoor sneller mentale overbelasting ervaren. Dat kan executieve functies tijdelijk extra belasten. Mijn e-book Prikkels & Gevoeligheid is hier gratis te downloaden.
Kan een kind executieve functies trainen?
Ja. Door veel te oefenen, structuur te bieden en stap voor stap vaardigheden aan te leren, ontwikkelen executieve functies zich verder.
Wanneer is hulp verstandig?
Wanneer jouw dochter vastloopt op school, thuis veel strijd ervaart, weinig zelfvertrouwen heeft of steeds opnieuw dezelfde problemen tegenkomt, kan coaching helpen. Informeer gerust naar de mogelijkheden.